ABD’deki Oregon State Üniversitesi araştırmacıları, uzayda sürdürülebilir yaşam için önemli bir adım atarak Ay toprağını taklit eden ortamda patates yetiştirmeyi başardı.

NASA desteğiyle gerçekleştirilen ve npj Microgravity dergisinde yayımlanan araştırmada, Ay yüzeyindeki toprak yapısını taklit eden malzemeye organik madde eklenerek patates üretimi gerçekleştirildi.

Çalışmada, erken olgunlaşan, kırmızı kabuklu ve beyaz etli “Modoc” adlı patates çeşidi kullanıldı. Araştırmanın, gelecekte Ay yüzeyinde kurulması planlanan üslerde astronotların gıda ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

AY TOPRAĞINA ORGANİK MADDE EKLENDİ

Ay yüzeyini kaplayan ve “regolit” olarak bilinen malzeme, milyarlarca yıl boyunca meydana gelen göktaşı çarpışmaları sonucu oluşan kaya ve toz parçalarından meydana geliyor.

Dünya toprağından farklı olarak organik madde ve azot içermeyen regolit, bitki yetiştiriciliği açısından zorlu koşullar oluşturuyor.

Araştırmacılar, bu sorunu aşmak amacıyla solucanların organik atıkları ayrıştırmasıyla elde edilen ve besin açısından zengin olan “vermikompost” adlı doğal gübreyi Ay toprağı benzerine farklı oranlarda ekledi.

YÜZDE 30 ORGANİK MADDEYLE DÜNYA TOPRAĞINA EŞDEĞER VERİM

Yapılan deneylerde, organik madde bulunmayan Ay toprağı benzerinde patateslerin neredeyse hiç kök ve yumru geliştiremediği belirlendi.

Karışıma yüzde 5 oranında vermikompost eklendiğinde bitkilerde gelişme gözlenirken, organik madde oranı yüzde 30’a çıkarıldığında patates veriminin Dünya’daki verimli tarım topraklarında yetiştirilen patateslerle aynı seviyeye ulaştığı tespit edildi.

Araştırma, güneş ışığı ve yapay aydınlatmanın kullanıldığı sera ortamında gerçekleştirildi.

AĞIR METAL SORUNUNA DA ÇÖZÜM ARANDI

Araştırmanın lideri bitki biyoloğu Aymeric Goyer, Ay toprağının yüksek miktarda bakır gibi ağır metaller içermesinin tarım açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtti.

Organik madde bulunmayan ortamda yetiştirilen patateslerin yüksek miktarda ağır metal emebildiğini ifade eden Goyer, vermikompost kullanımının bu maddelerin bitkiler tarafından alınmasını azaltabildiğini söyledi.

Araştırmacılar, organik madde takviyesinin hem bitki gelişimini desteklediğini hem de ağır metal birikimi riskini azaltmada etkili olduğunu belirtti.

“PATATESLERİN HENÜZ TADINA BAKMADIK”

Çalışmada yetiştirilen patateslerin tüketilip tüketilmediğine ilişkin soruları da yanıtlayan Goyer, hasat edilen ürünlerin tamamının laboratuvar analizlerinde kullanıldığını açıkladı.

“Ne yazık ki henüz tatmadık. Hasat ettiğimiz ürünleri laboratuvar analizlerinde kullandık” diyen Goyer, ilk deneylerde küçük saksılar kullanıldığı için patateslerin de küçük boyutlarda kaldığını belirtti.

Daha büyük saksılarla gerçekleştirilen ikinci araştırmada ise marketlerde satılan patateslerle benzer boyutlarda ürünler elde edildiğini ifade etti.

AY’DA GIDA ÜRETİMİ HEDEFLENİYOR

ABD ve Çin’in önümüzdeki yıllarda Ay yüzeyinde uzun süreli insanlı görevler ve üsler oluşturma planları, uzayda gıda üretimine yönelik araştırmaları hızlandırıyor.

Bilim insanları, astronotların ihtiyaç duyacağı tüm gıdaların Dünya’dan taşınmasının yüksek maliyet ve lojistik zorluklar oluşturacağını belirtiyor.

Patatesin yüksek besin değeri ve birim alandan sağladığı kalori miktarı nedeniyle uzay tarımı açısından önemli bir ürün olduğunu vurgulayan Goyer, farklı sebze ve baklagiller üzerinde de çalışmalar yürütüldüğünü kaydetti.

DÜNYADAKİ TARIM SORUNLARINA DA KATKI SAĞLAYABİLİR

Araştırmanın ortak yazarlarından Oregon State Üniversitesi uzay biyoloğu David Handy, geliştirilen tarım yöntemlerinin yalnızca Ay görevleriyle sınırlı kalmayabileceğini ifade etti.

Handy, söz konusu teknolojilerin tarımsal üretimin zor olduğu çöl bölgelerinde, şehir merkezlerinde ve dışarıdan gıda tedarikine bağımlı yerleşimlerde kullanılabileceğini belirtti.

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların umut verici olduğunu ancak gerçek Ay koşullarında tarımsal üretim yapılabilmesi için daha fazla çalışma gerektiğini vurguladı.